Πώς γίναμε τελικά κράτος;

Γράφει ο Νίκος Πάστρας κράτος

Θεωρώ ότι, κανένας δεν μπορεί να αμφισβητήσει την αξία, τη σημασία και την σπουδαιότητα του απελευθερωτικού αγώνα των υπόδουλων Ελλήνων, απέναντι στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, το κράτος του αυταρχισμού και της αραβικής νοοτροπίας. Πραγματικά, το επίτευγμα των <<φτωχών γραικών>> της  ανατολικής Μεσογείου, ήταν τιτάνιο, αν αναλογιστεί κάποιος τόσο τα αριθμητικά δεδομένα, όσο και τις υπερμεγέθεις διαφορές μεταξύ των δύο λαών, σε θέματα εξοπλισμού, οργάνωσης και πειθαρχίας. Εντούτοις, τα πράγματα δεν είναι έτσι όπως -θέλουν κάποιοι- να παρουσιάζονται.

Η ελληνική επανάσταση δε γνώρισε παντού ευτυχή κατάληξη, ούτε βασίστηκε εξ ’ολοκλήρου στην προδιάθεση των ταλαιπωρημένων από τα 400 έτη σκλαβιάς Ελλήνων. Πώς λοιπόν ένα κράτος και ένας πολιτισμός θα γνωρίσουν την επιθυμητή πρόοδο και εξέλιξη, όταν η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών δε γνωρίζει την αληθινή έκβαση του γενεσιουργού γεγονότος του νεότερου ελληνισμού; \; κράτος

Όλα ξεκίνησαν το έτος 1814. Και όχι, δε θα αναφερθώ στην ίδρυση της Φιλικής εταιρείας. Τότε, οι περιβόητες σε όλους μας Μεγάλες Δυνάμεις της εποχής , η Βρετανική Αυτοκρατορία,  η Γαλλία και η Ρωσία, συνειδητοποίησαν ότι υπήρχε κάτι στην Ανατολική Μεσόγειο που ήταν πολύ ενοχλητικό, όπως τα κουνούπια το καλοκαίρι. Αυτό το κουνούπι, που ονομάζονταν Οθωμανική Αυτοκρατορία, εμπόδιζε την εμπορική και ναυτιλιακή τους κυριαρχία. Έτσι, πήραν την απόφαση να υποκινήσουν έναν από τους υπόδουλους λαούς των Βαλκανίων να διεκδικήσει την ανεξαρτησία του. 

Και γιατί αυτός ο λαός ήταν << τυχαία>> οι Έλληνες και όχι κάποιος άλλος; Η απάντηση στο ερώτημα αυτό βρίσκεται στο γεγονός ότι από το 17ο αιώνα, οι Έλληνες ναυτικοί κυριαρχούσαν σε όλη τη λεκάνη της Μεσογείου, κάτι που σε συνδυασμό με το αγωνιστικό πνεύμα που μας διακατείχε ανέκαθεν, κατέστησε τη χώρα μας ως το μεσογειακό κέντρο εξυπηρέτησης των Μεγάλων Δυνάμεων. 

Φτάνουμε λοιπόν στο 1815. Oι παραδοσιακά καλές σχέσεις Οθωμανών- Ευρωπαίων, βρίσκονται σε κρίση. Το συνέδριο της Βιέννης, που είχε ξεκινήσει ένα χρόνο πριν και στόχευε αφενός στην ισορροπία μεταξύ των Δυνάμεων που είχαν εμπλακεί στους Ναπολεόντειους πολέμους και αφετέρου στη ρύθμιση των κοινωνικών προβλημάτων που είχαν αναδυθεί στις αυτοκρατορίες της γηραιάς ηπείρου, καλά κρατεί. Η ανάγκη για παλινόρθωση των παλαιών καθεστώτων( μετά τη διεξαγωγή επαναστάσεων κι άλλων λαών) δημιούργησε την Ιερή Συμμαχία (Σεπτέμβριος, 1815) ως μορφή αντιδραστικής δύναμης για κάθε επανάσταση που θα έθιγε τα συμφέροντα των μεγάλων δυνάμεων της εποχής.

Από το Συνέδριο της Βιέννης απουσίαζαν οι εκπρόσωποι της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, η οποία στεκόταν έως τότε εμπόδιο στην πρόσβαση των Ευρωπαίων προς τις ανατολικές αποικίες τους και στην ελευθερία ναυτικών πρωτοβουλιών στην περιοχή. Το γεγονός αυτό αποδυνάμωσε τις πιθανές ισότιμες σχέσεις που θα μπορούσε να διατηρεί ο Σουλτάνος με τους Ευρωπαίους. Έτσι, η Υψηλή Πύλη, με τα παράλληλα προβλήματα που δημιουργήθηκαν από αυτήν, έφερε στο προσκήνιο την <<αναγέννηση των Βαλκανίων>> .

Οι Έλληνες, όντας υπόδουλοι, σε γενικές γραμμές τηρούσαν κοινή στάση απέναντι στον κατακτητή. Όταν άρχισε η εκδίωξη των Τούρκων, άρχισαν οι συγκρούσεις μεταξύ των μέχρι τότε ομονοούντων. Το βασικότερο ζήτημα αφορούσε το ποιος και πώς θα διαχειριζόταν την εξουσία. Όταν ο Υψηλάντης έφτασε στην Ύδρα, οι Πελοποννήσιοι είχαν ήδη ορίσει από μόνοι τους κυβερνητικά όργανα τοπικής εμβέλειας. Ο Υψηλάντης θέλησε να συγκεντρώσει τη στρατιωτική και πολιτική εξουσία στα χέρια του. Οι πρόκριτοι δεν το αποδέχθηκαν και με δυσκολία αποσοβήθηκε η σύρραξη, καθώς έχοντας διαφορετικές επιδιώξεις, ήθελαν να είναι όλοι υπεύθυνοι για όλα. Συγκροτήθηκαν λοιπόν οι πρώτες παρατάξεις.

Στη Β’ Εθνοσυνέλευση του Άστρους, το 1823, ο ανταγωνισμός για την εξουσία πήρε μεγάλες διαστάσεις. Συγκροτήθηκαν δύο ισχυρά κόμματα, των προκρίτων και των κλεφτοκαπεταναίων. Ακολούθησε διχασμός, ο οποίος εξελίχθηκε σε εμφύλιο πόλεμο κατά το πρώτο εξάμηνο του 1824. Επικράτησαν οι πρόκριτοι. Το δεύτερο εξάμηνο του 1824 δημιουργήθηκαν νέα αντιμαχόμενα στρατόπεδα, τα οποία συγκροτήθηκαν με τοπικιστικά κριτήρια. Το ένα αποτελούσαν Πελοποννήσιοι πρόκριτοι και στρατιωτικοί, και το άλλο Υδραίοι και Σπετσιώτες, υποστηριζόμενοι από Ρουμελιώτες οπλαρχηγούς. Ο δεύτερος εμφύλιος πόλεμος, πρωτοφανής σε αγριότητα, τελείωσε με νίκη των νησιωτών. 

Οι επαναστάτες, δεν αντιμετώπιζαν μόνο το πρόβλημα της εμφύλιας διαμάχης, αλλά και της οικονομικής δυσπραγίας. Έτσι, πριν ακόμα από την ίδρυση ανεξάρτητου ελληνικού κράτους , τα πρώτα δάνεια από το εξωτερικό, έφτασαν στην Ελλάδα. Από τα χρόνια της Επανάστασης, ο δανεισμός υπήρξε μία σημαντική παράμετρος της λειτουργίας του ελληνικού κράτους. Είναι γνωστές οι περιπέτειες των δανείων του Αγώνα στη χρηματαγορά του Λονδίνου καθώς και η σύναψη νέων δανείων, που συνόδευσε την άφιξη των Βαυαρών το 1832.

 Τα προαναφερθέντα γεγονότα μαρτυρούν την πολύ κρίσιμη καμπή στην οποία βρίσκονταν η επανάσταση κατά την περίοδο αυτή. Έτσι δικαιολογείται και το αυξημένο ενδιαφέρον των Μεγάλων Δυνάμεων, κυρίως από το 1825. Απόδειξη του ενδιαφέροντος αυτού, αποτελεί και η συνθήκη του Λονδίνου το 1827, με την οποία οι Μεγάλες Δυνάμεις, παρακινούμενες από την επιθυμία ενίσχυσης της επιρροής τους στα Βαλκάνια, αποφάσισαν την ειρήνευση στην Ελλάδα, προτείνοντας παράλληλα στον Σουλτάνο την παραχώρηση ανεξαρτησίας στους Έλληνες. Η επανάσταση ωστόσο δεν είχε ακόμη τελειώσει, καθώς η Οθωμανική Αυτοκρατορία απέρριψε τη Συνθήκη. Έτσι, στις 20/10/1827, οι συμμαχικές δυνάμεις διαλύουν τον τουρκο-αιγυπτιακό στόλο στη γνωστή ναυμαχία του Ναβαρίνου.

Οι μάχες συνεχίζονται για ακόμη 3 χρόνια, πιο οργανωμένα πια. Με τον Ι. Καποδίστρια πλέον στο τιμόνι της από το 1828, η χώρα οργανώνεται καλύτερα σε όλους τους τομείς, οι νίκες διαδέχονται η μια την άλλη και το Φεβρουάριο του 1830 με την υπογραφή του του Πρωτοκόλλου του Λονδίνου, ήμασταν πλέον ανεξάρτητοι.

 Πρέπει όμως να επισημανθεί ότι η χώρα δεν απελευθερώθηκε ούτε κατά το 1/3. Η γραμμή Αμβρακικού- Παγασητικού αποτελούσε τα σύνορα του νέου ελληνικού κράτους. Από τα νησιά του Αιγαίου στην Ελλάδα ανήκαν μόνο οι Βόρειες Σποράδες και οι Κυκλάδες. Το 1864 προστέθηκαν τα Ιόνια νησιά και το 1881 η Θεσσαλία. Έτσι, τα βόρεια σύνορα άγγιξαν τον Όλυμπο και τη Μακεδονία. Η τελευταία, απελευθερώθηκε το 1913, 92 χρόνια μετά την έναρξη της επανάστασης. Μόλις με τη συνθήκη του Νεϊγύ το 1919, η Δυτική Θράκη πέρασε σε ελληνικά χέρια, για να φτάσουμε το 1948, όπου με την προσάρτηση των Δωδεκανήσων, συμπληρώνεται το παζλ της ελληνικής ανεξαρτησίας.

Ο  σωστός θαυμασμός – και όχι η προγονολατρεία- για τα επιτεύγματα των προηγούμενων γενεών , πρέπει να αποτελέσει τη βάση και για τη δική μας επαγρύπνηση. Και ποιος θαυμασμός είναι ο σωστός ; Αυτός που βασίζεται στην ιστορία, και μάλιστα στην αυτούσια ιστορία, όχι την ιστορία που γράφουν οι νικητές. Η τεκμηριωμένη γνώση του παρελθόντος, αποτελεί σύμμαχο για την επιτυχία . Γιατί <<λαός που δεν ξέρει την ιστορία του, είναι καταδικασμένος να την ξαναζήσει>>.

Διαβάστε περισσότερα: κράτος

Λογική Αδιεξόδου

«The World is bigger than 5», είναι η φράση που ο τούρκος πρόεδρος χρησιμοποιεί, στην προσπάθεια του να τονίσει προς πάσα κατεύθυνση πως οι συσχετισμοί δυνάμεων έχουν αλλάξει άρδην από την εποχή που η παγκόσμια αρχιτεκτονική ασφαλείας.

Πανεπιστημιακή αστυνομία και ελεύθερα πανεπιστήμια: Σχήμα οξύμωρο;

Τα γεγονότα των τελευταίων ημερών δύσκολα μπορούν να αφήσουν κάποιον αδιάφορο εν αναμονή και της επικείμενης εφαρμογής του νομοσχεδίου περί πανεπιστημιακής φύλαξης.

Ποσειδώνια 2022 

Έρχεται νέο «Freedom Pass» έως 300 ευρώ για ακτοπλοικά, ξενοδοχεία, εστιατόρια

Δύο νέα προγράμματα επιδότησης διακοπών, για την ενίσχυση του εσωτερικού τουρισμού, θα τρέξουν στο άμεσο διάστημα, στα πρότυπα του Freedom Pass.

κράτος κράτος κράτος κράτος κράτος κράτος κράτος

Avatar photo
Νίκος Πάστρας

Ο Νίκος Πάστρας είναι πρωτοετής φοιτητής του τμήματος πολιτικής επιστήμης και ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών.

Άρθρα: 6

Υποβολή απάντησης