Κορονοϊός: Οι οικολογικές επιπτώσεις της πανδημίας σε εθνικό, ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο

Γράφει η Μαρία Βασιλείου Κορονοϊός

Αποτελεί κοινή άποψη ότι η πανδημία COVID-19 που θέρισε την υφήλιο, αναλογώντας σε 6 εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως, είχε καταστροφικές συνέπειες σε πολλαπλούς τομείς. Αφενός, στοίχισε στην οικονομία προκαλώντας κάμψη του παγκόσμιου ΑΕΠ, αφετέρου στο σύστημα υγείας το οποίο δεν ανταποκρίθηκε επαρκώς στην αναδυόμενη κρίση του κορονοϊού. Ωστόσο, εξίσου δυσμενείς είναι, μέχρι πρότινος, οι συνέπειες στο περιβάλλον. Ο αλόγιστος υπερκαταναλωτισμός που σημειώθηκε στα αγαθά της υγείας, διατάραξε τις ισορροπίες, προσθέτοντας ένα ακόμη ζήτημα στην λίστα παγκόσμιων προκλήσεων.

Στο πέρας του χρόνου, το φαινόμενο της τρύπας του όζοντος, αύξησης των ρύπων και της θερμοκρασίας ετησίως, προσπάθησε να μετριαστεί μέσω της υιοθέτησης κατάλληλων μέτρων. Συνάμα, το ήδη υπάρχον πρόβλημα εντείνεται από την ρύπανση της εποχής COVID-19. Αρκούν τα στατιστικά δεδομένα για να αναδείξουν τη σοβαρότητα του προβλήματος: Στο δεύτερο κύμα κορονοϊού σημειώθηκε κατακόρυφη αύξηση στις πωλήσεις φαρμακευτικών ειδών, της τάξης του 134%, με τα αντιϊκά φάρμακα να βρίσκονται στο προσκήνιο.

Ως φυσικό επακόλουθο, η λανθασμένη πρακτική απόρριψης φαρμάκων από τους πολίτες δημιούργησε έναν αόρατο εχθρό βιοδραστικών ουσιών οι οποίες μολύνουν τα αστικά λύματα. Αναφερόμαστε σε πρακτικές απόρριψης στα σκουπίδια, ή χωρίς τους περιέκτες, στις αποχετεύσεις. Χαρακτηριστικά, βρέθηκε ότι 1 στους 3 (29%) Αμερικανούς πολίτες καταφεύγει στην απόρριψη μη χρησιμοποιημένων ή ληγμένων των φαρμάκων στα σκουπίδια, ενώ 1 στους 4 (26%) στο αποχετευτικό σύστημα.

Αν αναλογιστούμε το γεγονός ότι εξάχθηκαν, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία, €30,4 δισεκ. φαρμακευτικών προϊόντων το 2020, έναντι της σταθερής διακύμανσης στα €23 δισεκ. που σημειώθηκε την περίοδο 2014-2019, αυτό συνεπάγεται μαζικές ποσότητες φαρμάκων που καταλήγουν στο περιβάλλον. Ως αποτέλεσμα, βιοδραστικές ουσίες, πολλές εκ των οποίων είναι τοξικές και επικίνδυνες, συσσωρεύονται σε χωματερές και θαλάσσιες περιοχές.

Μάλιστα δύναται να επανεισαχθούν στο περιβάλλον μέσω μολυσμένων υδάτων ή λιπασμάτων που χρησιμοποιούνται για την καλλιέργεια φρούτων και λαχανικών, που αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της μεσογειακής διατροφής. Κάτι τέτοιο συνιστά απειλή για την δημόσια υγεία και χρήζει άμεσης πρόληψης και προφύλαξης της υγείας του πληθυσμού. Διαφορετικά, δύναται να επέλθει έξαρση ενδημικών υδατογενών νόσων, οι οποίες αποτελούν κύρια αιτία νοσηρότητας και θνητότητας μέχρι σήμερα.

Πρώτο βήμα αποτελεί η ενημέρωση των πολιτών ανά τον κόσμο για μακροχρόνια επιζήμιες επιπτώσεις και ορθούς τρόπους διαχείρισης απορριμμάτων. Έχουν πραγματοποιηθεί προσπάθειες για την ευαισθητοποίηση των πολιτών επί του θέματος μέσω εκστρατειών όπως η Ευρωπαϊκή καμπάνια “medsdisposal” εκ μέρους του φορέα PGEU. Παρέχονται πληροφορίες για τη συλλογή και προσωρινή αποθήκευση σε μερικώς απομονωμένους χώρους των εκάστοτε φαρμακείων κάθε χώρας.

Για τον σκοπό αυτό, έχουν εγκατασταθεί ειδικοί κάδοι σε κάθε φαρμακείο, όπου οι πολίτες μπορούν να εναποθέσουν φάρμακα τα οποία έχουν παρέλθει την αναγραφόμενη ημερομηνία λήξης ή που δεν χρησιμοποιούν πλέον. Συγκεκριμένα, στην Ελλάδα ο αρμόδιος φορέας είναι το Ινστιτούτο Φαρμακευτικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΙΦΕΤ), υπό την εποπτεία του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ). To 2019 η ΙΦΕΤ κατάφερε να συλλέξει 120 τόνους, πάνω από το 45% των πωληθέντων φαρμάκων.

Αντίστοιχες προσπάθειες για την ενημέρωση των πολιτών έχουν πραγματοποιηθεί στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης από άλλες χώρες. Στην Πορτογαλία στέφθηκε με επιτυχία το παραπάνω εγχείρημα μέσω της καμπάνιας με τίτλο “Medicines use – we are all responsible”. Μέσω της διανομής ενημερωτικού υλικού στα φαρμακεία –με την μορφή βίντεο και φυλλαδίων– συλλέχθηκαν 312 εκ. φαρμακευτικά σκευάσματα που ισοδυναμούν με 1.146 τόνους, από το σύνολο των 1.216 τόνων. Μέσω της εγκαθίδρυσης του αυτόνομου συλλόγου VALORMED και την αναγκαία χρηματοδότηση ελαττώθηκε σημαντικά το ποσοστό των αποβλήτων που προέρχεται από φαρμακευτικά προϊόντα.

Παράλληλα, με την ολοένα αυξανόμενη χορήγηση ενδοφλέβιων φαρμάκων, όπως συμβαίνει με την περίπτωση των εμβολίων, αναγκαία καθίσταται η μέριμνα για την διαχείριση αιχμηρών φαρμακευτικών προϊόντων. Η λανθασμένη διαχείριση τους έχει αρνητικό αντίκτυπο όχι μόνο στο περιβάλλον αυτό καθαυτό, αλλά και στην υγεία των πολιτών και συγγενικών τους προσώπων. Στην προκειμένη περίπτωση, βελόνες, σύριγγες, νυστέρια κ.α. συλλέγονται σε ειδικούς κάδους για αιχμηρά αντικείμενα.

Δεν θα μπορούσαμε, βέβαια, να παραλείψουμε το θέμα της μάσκας μίας χρήσης ή ενισχυμένης προστασίας (FFP2/KN95). Εκτιμάται ότι από τον Φεβρουάριο 2020 οι πωλήσεις χειρουργικής μάσκας στην Κίνα έχουν εκτιναχθεί στα 14,8 εκ. με την παραγωγή να ανέρχεται σε 600 εκ. μάσκες μηνιαίως. Κατά την παραγωγή κάθε μάσκας εκπέμπονται 59g CO2, που αποτελεί αέριο θερμοκηπίου, στο περιβάλλον, ενώ πλαστικά όπως προπυλένιο ή πολυεθυλένιο ή πολυστυρένιο από τα οποία αποτελείται η μάσκα καταλήγουν στο περιβάλλον. Ενδεχομένως η παραγωγή ανακυκλώμενων ή βιοδιασπώμενων μασκών να αποδώσει λύση στο παραπάνω πρόβλημα. Αν και πρωτίστως προϋπόθεση αποτελεί η ορθή διαχείριση από τους πολίτες.

Παρόλα αυτά δεν αρκεί μόνο η συμβολή των φαρμακείων και αρμόδιων φορέων. Αναγκαία κρίνεται η επικουρική δράση τόσο των ιατρών όσο και των πολιτών. Από την πλευρά τους οι γιατροί οφείλουν να επιδιώκουν τη συνταγογράφηση φαρμάκων μόνο όταν είναι άκρως απαραίτητο, ώστε να αποφευχθεί η συσσώρευση εναπομείναντων φαρμάκων. Βέβαια, και οι πολίτες από την πλευρά τους οφείλουν πρωτίστως να συνειδητοποιήσουν τις διαστάσεις του προβλήματος και έπειτα να επιδείξουν πνεύμα συγκαταβατικότητας και συνεργασίας.

Συνοψίζοντας, με το πέρας του χρόνου γίνονται ολοένα φανερές οι επιπτώσεις της πανδημίας στο περιβάλλον. Αντί, λοιπόν, να εθελοτυφλούμε και να αποδίδουμε ευθύνες επιλεκτικά, καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε το ζήτημα όσο το δυνατόν ταχύτερα και αποτελεσματικά. Το παραπάνω εγχείρημα καθίσταται εφικτό μόνο μέσω της ισότιμης συμβολής των πολιτών, επαγγελματιών υγείας και των αρμόδιων κρατικών ή μη φορέων. Στην τελική, μόνο μέσω της προστασίας του περιβάλλοντος που αποτελεί πολιτιστική κληρονομιά, δύναται να εξασφαλιστεί αειφόρος ανάπτυξη.

Βιβλιογραφία

[1] https://ssrn.com/abstract=4032172

 [2] https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Industrial_production_statistics&oldid=536747#Industrial_production_by_country

[3] https://www.pgeu.eu/wp-contentuploads/2019/04/191114E-PGEU-Position-Paper-on-Pharmaceuticals-in-the-Environment.pdf

[4] http://medsdisposal.eu/

[5] https://www.ifet.gr/

[6] http://www.eumedline.eu/post/EIDIKOI-KADOI-GIA-TA-LHGMENA-FARMAKA

[7] http://www.valormed.pt/paginas/16/about-us

[8] Selvaranjan, K., Navaratnam, S., Rajeev, P., & Ravintherakumaran, N. (2021). Environmental challenges induced by extensive use of face masks during COVID-19: A review and potential solutions. Environmental Challenges, 3, 100039. doi:10.1016/j.envc.2021.100039

Διαβάστε Περισσότερα: Κορονοϊός Κορονοϊός Κορονοϊός Κορονοϊός Κορονοϊός Κορονοϊός Κορονοϊός Κορονοϊός Κορονοϊός

Κορονοϊός: Οι οικολογικές επιπτώσεις της πανδημίας σε εθνικό, ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο

Όσα μας προκάλεσαν αηδία τις τελευταίες ημέρες

Οι ευαίσθητοι και ψυχοπονιάρηδες αλληλέγγυοι με το καταγγελτικό ύφος τώρα κρύβονται πίσω από λέξεις που τις έχουν κάνει σημαία της εμετικής τους ουδετερότητας.

Ελλάδα και προεδρική δημοκρατία: ένας ανέφικτος συνδυασμός

Ανέκαθεν οι Έλληνες διακατέχονταν έντονα από την επιθυμία ενασχόλησης με τα κοινά.

δίκαιο

Λένε ότι όλοι οι άνθρωποι υποφέρουν το ίδιο σε ένα πόλεμο

‘’ Τώρα όσοι μου επιτίθεντο έχουν μια δικαιολογία για να ασκήσουν πάνω μου το μίσος και τη βία τους.’’

Avatar photo
Μαρία Βασιλείου

Η Μαρία Βασιλείου είναι φοιτήτρια φαρμακευτικής στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Στο πλαίσιο των εξωακαδημαικών ενδιαφερόντων της περιλαμβάνεται η συγγραφή διαφόρων paper και άρθρων.

Άρθρα: 1

Υποβολή απάντησης