Αποστρατιωτικοποίηση vs Casus Belli

Γράφει ο Αντώνης Λυριωτάκης Αποστρατιωτικοποίηση

Η Ελλάδα και η Τουρκία είναι δυο χώρες που δεν χαρακτηρίζονται για τις σχέσεις καλής γειτονίας ανάμεσα τους. Από την μεριά της Ελλάδας η στρατιωτικοποίηση των νησιών είναι αυτό που φέρνει σε δύσκολη θέση την γείτονος χώρα. Από την απέναντι όχθη η Τουρκία απειλεί με έναν δόλιο τρόπο την Ελλάδα ότι σε περίπτωση που μετατρέψει τα χωρικά της ύδατα από 6 ναυτικά μίλια σε 12 ν.μ αυτό αυτομάτως θα είναι αιτία πολέμου για την Τουρκία (casus belli).

Πως όμως φτάσαμε ως εδώ ; Τι οδήγησε τις δύο χώρες σε αυτές τις κινήσεις;

Η εξέλιξη του εθιμικού και συμβατικού δικαίου της θάλασσας ως προς την αύξηση των χωρικών υδάτων υπήρξε απολύτως ευνοϊκή για τις ελληνικές θέσεις. Η επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων κατέστη το πιο ισχυρό σημείο της Ελλάδας. Η Τουρκία αντιλαμβανόμενη τη σημασία της επεκτάσεως των χωρικών υδάτων δήλωσε, από το 1974 ότι η επέκταση της Ελληνικής αιγιαλίτιδας ζώνης στα 12 μίλια θα σήμαινε ελληνοτουρκικό πόλεμο, γνωστότερο με τη λατινική φράση casus belli. Αργότερα χαρακτηρίστηκε casus belli οποιαδήποτε επέκταση πέραν των 6 μιλίων. Η Τουρκική εθνοσυνέλευση εκχώρησε στην κυβέρνηση να λάβει την οποιαδήποτε αρμοδιότητα ακόμα και στρατιωτικά μέτρα για να προστατεύσει τα ζωτικά συμφέροντα της χώρας.

Μπορεί όμως ένα κράτος να απειλεί με πόλεμο ένα άλλο κράτος; Σύμφωνα με τον ΟΗΕ αποτελεί παραβίαση του καταστατικού “που θεωρείται πυλώνας του διεθνούς συστήματος ασφαλείας,” οποιαδήποτε αναφορά σε στρατιωτικά μέτρα.

Έκτοτε, η άρση του casus belli είναι κομβικό σημείο αναφοράς της Ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Το μεγάλο λάθος της Ελληνικής πλευράς είναι ότι έχει καλλιεργηθεί τεχνηέντως η αντίληψη ότι η επέκταση των χωρικών υδάτων μπορεί να γίνει μόνο κατόπιν συνεννόησης με την Τουρκία. Να αναφέρουμε ότι οι δύο χώρες βρέθηκαν ποιο κοντά από ποτέ σε συμφωνία μεταξύ τους τον Νοέμβριο του 2003. Μια δεύτερη άκαρπη προσπάθεια προς την ίδια κατεύθυνση έγινε το 2010-12.

Οι ισορροπίες στην κοινή θάλασσα του Αιγαίου μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας έχουν καθοριστεί με τη συνθήκη της Λωζάνης της 24ης Ιουλίου 1923. Σύμφωνα με την συνθήκη τα χωρικά ύδατα των δύο χωρών καθορίστηκαν ως 3 ναυτικά μίλια. Την 8η Οκτωβρίου 1936 η Ελλάδα, αποφασίζει να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα από 3 σε 6 μίλια, αποκτώντας έτσι το 43,68% του Αιγαίου. Τον ίδιο δρόμο ακολούθησε και η Τουρκία που επέκτεινε και αυτή σε 6 ναυτικά μίλια και με κέρδος το 7% του Αιγαίου. Η Ελλάδα τελευταία εξέφρασε την επιθυμία να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 μίλια, επωφελούμενη δίκαιο της θάλασσας. Σε περίπτωση που αυτό πραγματοποιηθεί η Ελλάδα θα κατέχει την κυριαρχία στο 72% του Αιγαίου.

Η Τουρκία για να μπορέσει να δικαιολογήσει την στάση της στέκεται στην συνθήκη της Λωζάνης και του Παρισιού (1947) που επέβαλαν σε ορισμένα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου καθεστώς αποστρατιωτικοποίησεως.

Τα νησιά που είχαν ολική αποστρατικοποίηση είναι η Λήμνος, Σαμοθράκη, Ίμβρος, Τένεδος και τα Δωδεκάνησα. Τα συγκεκριμένα νησιά δεν θα μπορούσαν να έχουν ούτε ένα οχυρωματικό έργο, ούτε μόνιμη μονάδα πυροβολικού και καμιά εγκατάσταση στρατιωτικής αεροναυτικής ή ναυτικής βάσης. Στα νησιά Λέσβος, Χίος, Σάμος και Ικαρία επιβλήθηκε μερική αποστρατικοποίηση. Η Τουρκία θεωρεί ότι η Ελλάδα άρχισε να παραβιάζει το καθεστώς αποστρατιωτικοποίησεως μετά το 1964. Από το 1974 και μετά η Ελλάδα παραδέχεται ότι προχώρησε σε στρατιωτικοποίηση των νησιών, που όμως είναι συμβατή με το διεθνές δίκαιο.

Ο λόγω της αλλαγής της Ελληνικής στάσεως ήταν η εισβολή στην Κύπρο. Η Ελλάδα προέβη στις αναγκαίες αμυντικές προπαρασκευές που θα της επιτρέψουν να ασκήσει, εάν χρειαστεί, το δικαίωμα της νόμιμης άμυνας, όπως προβλέπεται στο άρθρο 51 του χάρτη του ΟΗΕ. Καμία διάταξη αυτού του χαρτί δεν εμποδίζει το φυσικό δικαίωμα της ατομικής και συλλογικής ευθύνης νόμιμης άμυνας σε περίπτωση που ένα μέλος των Ηνωμένων Εθνών δέχεται ένοπλη επίθεση. Η λήψη μέτρων νόμιμης άμυνας οφείλει να έχει προσωρινό χαρακτήρα. Αντίθετα η Ελλάδα, επικαλούμενη την αόριστη απειλή, το έχει προχωρήσει σε μόνιμη βάση. Επιπλέον κατά την πλειονότητα των διεθνολόγων η ύπαρξη απειλής δίνει το δικαίωμα της προληπτικής άμυνας. Μάλιστα μετά την επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 αυτή η θέσει ενισχύθηκε σημαντικά.

Η Ελλάδα ισχυρίζεται ότι στρατιωτικοποίηση των νησιών θα μπορούσε να θεωρηθεί όσο αντίμετρα. Τα αντίμετρα δεν περιλαμβάνουν άσκηση βίας. Στην προκειμένη περίπτωση η αμυντική προετοιμασία εξοπλισμού των νησιών αποτελεί απάντηση σε μία ενέργεια που είναι καθαυτή παράνομη διεθνώς την τουρκική απειλή χρήσης βίας κατά των ελληνικών νησιών. Η συνθήκη της Λωζάνης όσο και αυτή των Παρισίων είχε σκοπό τη διατήρηση της διεθνούς Ειρήνης και ασφάλειας. Η κατάσταση όμως έχει αλλάξει ριζικά από τότε. Αν η Ελλάδα παρέμενε σε κατάσταση αποστρατιωτικοποίησεως θα είχε ως αποτέλεσμα τη διατάραξη της διεθνούς ειρήνης, αφού θα διευκόλυνε την εκδήλωση του τουρκικού επεκτατισμού εις βάρος των νησιών.

Η Τουρκία ισχυρίζεται ότι η συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων που προέβλεψε την αξιοποίηση των Δωδεκανήσων. Όμως η Τουρκία δεν έχει δικαίωμα να επικαλείται τη συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων καθότι δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος σε αυτήν. Οι διατάξεις περί αποστρατιωτικοποίησεως αποτελούν για την Τουρκία ζήτημα που αφορούν τους (resinteralios acta).

Το πρόβλημα της καλής γειτονίας δεν πρόκειται να λυθεί καθώς οι δύο χώρες δείχνουν εμμονή στις θέσεις τους. Το διακύβευμα είναι υψηλότατο και δεν μπορεί η ελληνική πλευρά να το διακινδυνεύσει. Το μέλλον προδιαγράφεται ενδιαφέρον καθώς οι δυο πλευρές φαίνεται να έχουν προθέσεις να ξανά ανοίξει ο διάλογος μεταξύ τους.

Αποστρατιωτικοποίηση Αποστρατιωτικοποίηση Αποστρατιωτικοποίηση Αποστρατιωτικοποίηση Αποστρατιωτικοποίηση Αποστρατιωτικοποίηση Αποστρατιωτικοποίηση Αποστρατιωτικοποίηση Αποστρατιωτικοποίηση Αποστρατιωτικοποίηση

Θες να γράψεις και εσή την άποψη σου στο Pnyka Press; Συμπλήρωσε την αίτηση!
Αποστρατιωτικοποίηση

pnyka press pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn pn

Avatar photo
Αντώνης Λυριωτάκης

Ο Αντώνης Λυριωτάκης είναι απόφοιτος του τμήματος Πολιτικής Επιστήμης, του Πανεπιστημίου Κρήτης. Από μικρός είχε καταλάβει ότι θέλει να ασχοληθεί με την πολιτική και την κοινωνική προσφορά. Λατρεύει να αποκρυσταλλώνει την πραγματικότητα, την αλήθεια πίσω από κάθε πολιτική εξέλιξη.

Άρθρα: 5

Υποβολή απάντησης

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.